ខ្លែងក្បាលស

សត្វខ្លែងស្រាកក្បាលស (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Haliastur indus / អង់គ្លេស៖ Brahminy kite) គឺជាបក្សីម៉ាញ់ចំណី (បក្សីស៊ីសាច់) ទំហំមធ្យម ស្ថិតក្នុងអម្បូរ Accipitridae ដែលងាយស្រួលចំណាំតាមរយៈពណ៌ត្នោតក្រម៉ៅ (ពណ៌ឥដ្ឋ) នៅលើដងខ្លួន និងក្បាលសក្បុស។

ព័ត៌មានសំខាន់ៗ

ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Haliastur indus

ទំហំ៖ ប្រវែង ៤៤–៥២ សង់ទីម៉ែត្រ; ស្លាបលាតសន្ធឹង ១១០–១២៥ សង់ទីម៉ែត្រ

ទីជម្រក៖ តំបន់ឆ្នេរ, ព្រៃកោងកាង, មាត់ពាម, និងតំបន់ដីសើម

ចំណីអាហារ៖ ស៊ីចំណីមិនរើស (ត្រី, សាកសពសត្វ, សត្វល្អិត, និងកាកសំណល់)

ស្ថានភាពអភិរក្ស៖ មានការព្រួយបារម្ភតិចតួចបំផុត (Least Concern)

រូបរាង និងការចំណាំ

• សត្វពេញវ័យ៖ មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីគេ ដោយមានក្បាល និងទ្រូងពណ៌សក្បុស កាត់ជាមួយខ្នង និងស្លាបពណ៌ត្នោតក្រម៉ៅ (ពណ៌ឥដ្ឋ)។ ចំពុះមានពណ៌លឿងស្រាល ជើងពណ៌លឿង និងមានកន្ទុយមូល (មិនឆែកដូចខ្លែងខ្លះទៀតទេ)។
• សត្វវ័យក្មេង៖ មានពណ៌ត្នោតក្រម៉ៅទូទាំងខ្លួន មានក្បាលពណ៌ស្រាលជាងខ្លួនបន្តិច និងមានស្នាមអុចៗពណ៌សនៅក្រោមស្លាបពេលវាហើរ។

ការចែកចាយ និងទីជម្រក

• តំបន់រស់នៅ៖ ជួបប្រទះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅតំបន់អនុទ្វីបឥណ្ឌា, អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី), នូវែលហ្គីណេ និងតំបន់ឆ្នេរភាគខាងជើង/ខាងកើតនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។
• បរិស្ថានចម្ងាយ៖ ភាគច្រើនរស់នៅតាមព្រៃកោងកាងឆ្នេរសមុទ្រ តំបន់ភក់ និងមាត់ពាម ទោះជាយ៉ាងណាក៏ពួកវាឧស្សាហ៍ហើរចូលក្នុងដីគោកតាមបណ្តោយទន្លេធំៗ បឹង និងសូម្បីតែតាមកំពង់ផែក្នុងក្រុង ឬកន្លែងចិញ្ចឹមត្រីផងដែរ។

ឥរិយាបថ និងការរកចំណី

• ការស៊ីចំណី៖ ពួកវាជាអ្នកស៊ីចំណីមិនរើស ដោយឆាបយកត្រីងាប់ កាកសំណល់អណ្តែតទឹក ឬសាកសពសត្វតូចៗពីផ្ទៃទឹក។
• ការឆក់ប្លន់ (Kleptoparasitism): ពួកវាល្បីខាងដេញតាមយ៉ាងសាហាវដើម្បីឆក់ប្លន់ចំណីកណ្តាលអាកាសពីបក្សីចាប់ត្រីផ្សេងទៀត ដូចជាសត្វរំពេ ឬស្ទាំងអូស្ប្រេ (Ospreys)។
• សំឡេងយំ៖ យំសំឡេងអូសវែង បែបថ្ងូរអង្វរ ឬស្រែកខ្លាំងៗដូចជា "ឃ្យីអ៊ែរ" (kyeeerrh) ឬ "ភី-អា-អា-អា" (pee-ah-ah-ah)។

សារៈសំខាន់ផ្នែកវប្បធម៌

• ក្នុងជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនា (ហិណ្ឌូ) ខ្លែងស្រាកក្បាលសត្រូវបានចាត់ទុកជាសត្វសក្ការៈ ដោយសារវាជាតំណាងឱ្យ គ្រុឌ ដែលជាស្តេចបក្សី និងជាជំនិះរបស់ព្រះវិស្ណុ (ព្រះនារាយណ៍)។
• វាក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជានិមិត្តរូបសត្វប្រចាំតំបន់ ឬបក្សីជាតិ នៅក្នុងកន្លែងមួយចំនួនដូចជា ទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងរដ្ឋសាបា ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។