ខ្លាត្រី

ឆ្មាត្រី (Fishing cat) ដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Prionailurus viverrinus គឺជាប្រភេទសត្វឆ្មាព្រៃទំហំមធ្យមដែលមានដើមកំណើតនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ខុសពីសត្វឆ្មាស្រុក ឬឆ្មាព្រៃដទៃទៀតដែលខ្លាចទឹក ឆ្មាត្រីបានវិវត្តខ្លួនយ៉ាងពិសេសដើម្បីរស់នៅ និងប្រមាញ់ចំណីក្នុងប្រភពទឹក ដូចជាតំបន់ដីសើម ព្រៃលិចទឹក និងព្រៃកោងកាង។

លក្ខណៈរូបរាង និងការបន្ស៊ាំខ្លួន

ឆ្មាត្រីមានរាងកាយមាំមួន និងមានលក្ខណៈពិសេសសម្រាប់រស់នៅក្នុងទឹក៖

• ទម្ងន់ និងទំហំ៖ វាមានទម្ងន់ចន្លោះពី ៥ ដល់ ១៧ គីឡូក្រាម ដែលធ្វើឱ្យវា ក្លាយជាសត្វធំបំផុតនៅក្នុងអម្បូរ Prionailurus។
• រោមការពារជម្រាបទឹក៖ វាមានរោមពីរជាន់ ពណ៌ប្រផេះលាយអូលីវ មានអុចៗ និងឆ្នូតខ្មៅ។ ស្រទាប់រោមខាងក្នុងយ៉ាងក្រាស់ ជួយការពារកុំឱ្យទឹកជ្រាបចូលដល់ស្បែកពេលវាហែលទឹក។
• ត្រចៀកពិសេស៖ ត្រចៀករបស់វាមានរាងតូច និងមូល ដែលអាចបត់ផ្ទប់ចុះក្រោមបាន ដើម្បីការពារកុំឱ្យទឹកចូលត្រចៀកនៅពេលវាជ្រមុជទឹក។
• ម្រាមជើងមានភ្នាស និងកន្ទុយខ្លី៖ ម្រាមជើងខាងមុខរបស់វាមានភ្នាសស្តើងៗភ្ជាប់គ្នា (ដូចជើងទា) ដែលជួយឱ្យវាហែលទឹកបានលឿន។ ចំណែកកន្ទុយខ្លីរបស់វា ដើរតួដូចជាចង្កូតទូកសម្រាប់តម្រង់ទិសក្នុងទឹក។

របបអាហារ និងរបៀបប្រមាញ់ចំណី

ទោះបីជាវាស៊ីសត្វស្លាប កណ្តុរ ឬកង្កែបខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែត្រីគឺជាអាហារចម្បងរបស់វា (ប្រហែល ៧០%)។

វាមានវិធីសាស្ត្រប្រមាញ់ពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ គឺការដើរលបៗក្នុងទឹកទឹករាក់ រួចប្រើក្រញាំជើងឆ្កឹះចាប់ត្រីឡើងលើគោក។ ទីពីរ គឺការអង្គុយចាំយ៉ាងអត់ធ្មត់នៅមាត់ទឹកជ្រៅ រួចប្រើចុងក្រញាំជើងវាយទឹកតិចៗដើម្បីធ្វើពុតជាសត្វល្អិតល្អូកត្រី។ នៅពេលត្រីហែលមកជិត វានឹងលោតមុជក្បាលចូលទៅក្នុងទឹកដើម្បីខាំត្រីតែម្តង។

ស្ថានភាពអភិរក្សនៅកម្ពុជា

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឆ្មាត្រីត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា «ឆ្មាត្រី» ឬ «ខ្លាត្រី»។ វត្តមានរបស់វាត្រូវបានកត់ត្រាទុកតាមរយៈម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្ត (Camera traps) នៅក្នុងតំបន់ដីសើមសំខាន់ៗ ដូចជាដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប ក្នុងខេត្តកោះកុង និងតំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប។

បច្ចុប្បន្ន ឆ្មាត្រីត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ចូលជាប្រភេទសត្វ «ងាយរងគ្រោះ» (Vulnerable) នៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ដោយសារតែ៖

• ការបាត់បង់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញតំបន់ដីសើមដែលជាជម្រករបស់វា
• ជម្លោះរវាងមនុស្ស និងសត្វព្រៃ (ការសម្លាប់ពីសំណាក់អ្នកនេសាទ)
• ការទាក់ចាប់ និងការនេសាទហួសកម្រិត ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ប្រភពអាហាររបស់វា។