កេងកងស្នែង

កេងកងស្នែង គឺជាបក្សីព្រៃទឹកភ្លៀងដ៏ធំមួយប្រភេទ ដែលរស់នៅលើដើមឈើខ្ពស់ៗក្នុងតំបន់ព្រៃត្រូពិចនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ វាត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់តាមរយៈពកក្បាល (Casque) ដ៏ធំ ពណ៌ទឹកក្រូចលាយក្រហម ដុះកោងឡើងលើនៅពីលើចំពុះដ៏រឹងមាំរបស់វា។

លក្ខណៈរូបសាស្ត្រ

• ទំហំ និងទម្ងន់៖ មានប្រវែងខ្លួនចន្លោះពី ៨០ ដល់ ៩០ សង់ទីម៉ែត្រ។ ញីមានទម្ងន់ប្រហែល ២,០ ដល់ ២,៣ គីឡូក្រាម ចំណែកឯឈ្មោលមានទំហំធំជាងបន្តិច ដោយមានទម្ងន់ចន្លោះពី ២,៤ ដល់ ២,៩ គីឡូក្រាម។
• ពណ៌សម្បុរ៖ ខ្លួនប្រាណភាគច្រើនមានពណ៌ខ្មៅ រីឯកន្ទុយមានពណ៌ស កាត់ដោយឆ្នូតខ្មៅធំមួយចំកណ្តាល។ ផ្នែកភ្លៅ និងខាងក្រោមពោះមានពណ៌ស។
• ពកក្បាល (Casque)៖ ជាទម្រង់ប្រហោងខាងក្នុង ធ្វើឡើងពីសារធាតុកេរ៉ាទីន (Keratin) (ដូចក្រចក ឬកណ្តៀវ) ដែលមានទម្ងន់ស្រាល និងដើរតួជាប្រអប់បំពងសំឡេង ជួយឱ្យសម្រែកដូចត្រែរបស់វាបន្លឺឡើងបានឆ្ងាយពេញព្រៃ។
• ការសម្គាល់ភេទទឹកដម៖ ភ្នែករបស់សត្វឈ្មោលមានពណ៌ក្រហមក្រម៉ៅ ចំណែកឯភ្នែករបស់សត្វញីមានពណ៌ស ឬខៀវខ្ចី។

ជម្រក និងការចែកចាយ

• តំបន់រស់នៅ៖ ជួបប្រទះនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមមានឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ និងនៅលើកោះបរនេអូ ស៊ូម៉ាត្រា ព្រមទាំងកោះជ្វា។
• បរិស្ថាន៖ រស់នៅក្នុងព្រៃស្រោងតំបន់ទំនាប និងព្រៃភ្នំ ដែលមានដើមឈើធំៗ និងខ្ពស់ៗ។
• តួនាទីក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី៖ ជាអ្នកជួយខ្ចាត់ខ្ចាយគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដ៏សំខាន់ (ជាពិសេសផ្លូវល្វាព្រៃ) ដោយពួកវាស៊ីផ្លែឈើទាំងមូល រួចបន្ទោបង់គ្រាប់ពូជទាំងនោះនៅកន្លែងផ្សេងៗ។

របបអាហារ និងចរិតលក្ខណៈ

• ចំណីអាហារ៖ ជាបក្សីស៊ីផ្លែឈើជាចម្បង (ជាពិសេសផ្លែឧទុម្ពរ/ល្វា) ប៉ុន្តែវាក៏ស៊ីសត្វល្អិត សត្វល្មូនតូចៗ កណ្តុរ និងពងបក្សីដទៃទៀតផងដែរនៅពេលជួបប្រទះ។
• ការរស់នៅ៖ ពួកវារស់នៅជាគូស្មោះស្ម័គ្រ (ឯកពន្ធនភាព) មួយជីវិត ដោយតែងតែស្រែកឆ្លើយឆ្លងគ្នានៅពេលព្រលឹមស្រាងៗ។
• របៀបពងកូនដ៏ប្លែក៖ នៅពេលពងកូន សត្វញីនឹងបិទភ្ជាប់ខ្លួនឯងនៅក្នុងប្រហោងឈើ ដោយប្រើភក់ លាមក និងសាច់ផ្លែឈើ ទុកតែប្រហោងតូចមួយប៉ុណ្ណោះ។ សត្វឈ្មោលមានភារកិច្ចស្វែងរកចំណីមកបញ្ចុកញី និងកូនៗតាមប្រហោងតូចនោះ រហូតដល់កូនបក្សីធំដឹងក្តី ទើបពួកវាចោះសម្បុកចេញមកក្រៅ។

ស្ថានភាពអភិរក្ស និងតម្លៃវប្បធម៌

• ស្ថានភាពអភិរក្ស (IUCN)៖ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រភេទសត្វងាយរងគ្រោះ (Vulnerable) ដោយសារការបាត់បង់ព្រៃឈើ ការកាប់បំផ្លាញដើមឈើធំៗដែលជាជម្រកពងកូន និងការបរបាញ់ខុសច្បាប់ដើម្បីយកស្លាប និងពកក្បាលរបស់វា។
• តម្លៃវប្បធម៌៖ ជាសត្វដែលមានសារៈសំខាន់ខាងវិញ្ញាណសម្រាប់ជនជាតិដើមភាគតិច Dayak លើកោះបរនេអូ។ លើសពីនេះ វាក៏ជាបក្សីតំណាងជាតិរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងជានិមិត្តរូបផ្លូវការរបស់រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ (Sarawak) ផងដែរ។