ព្វាំង

ព្វាំងគឺជាបក្សីព្រៃទឹកភ្លៀងដ៏ធំ និងស្រស់ស្អាតមួយប្រភេទ ស្ថិតក្នុងអំបូរត្រដក់ (Bucerotidae) ដែលមានវត្តមាននៅតាមព្រៃក្រាស់ៗនៃតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ)។

លក្ខណៈរូបសាស្ត្រ

• ទំហំ និងទម្ងន់៖ បក្សីពេញវ័យមានប្រវែងខ្លួនពី ៧៥ ដល់ ១០០ សង់ទីម៉ែត្រ។ ញីនិងឈ្មោលមានទម្ងន់ខុសគ្នា ដោយសត្វឈ្មោលមានទម្ងន់ប្រហែល ១.៨ ដល់ ៣.៦៥ គីឡូក្រាម ចំណែកសត្វញីមានទម្ងន់តូចជាងបន្តិច គឺចន្លោះពី ១.៣៦ ដល់ ២.៧ គីឡូក្រាម។
• ពណ៌សម្បុរ និងការបែងចែកភេទ៖ ទាំងញីទាំងឈ្មោលមានខ្លួនពណ៌ខ្មៅ និងមានកន្ទុយវែងពណ៌សស្អាត ប៉ុន្តែពួកវាមានចំណុចខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់ត្រង់ពណ៌ក្បាល និងថង់ក៖
• • សត្វឈ្មោល៖ មានមុខ និងកពណ៌សក្រែម កំពូលក្បាលពណ៌ក្រហមក្រម៉ៅ (ក្រហមត្នោត) និងមានថង់កពោងពណ៌លឿងឆ្អិន ព្រមទាំងមានឆ្នូតទទឹងពណ៌ខៀវខ្មៅមួយខ្សែចំកណ្តាលថង់កនោះ។
  • សត្វញី៖ មានក្បាល និងកពណ៌ខ្មៅសុទ្ធ ប៉ុន្តែមានថង់កពណ៌ខៀវភ្លឺ។
• ចំពុះ និងក្បាល៖ ពួកវាមានចំពុះធំ កោង ពណ៌សស្រអាប់ និងមានផ្នត់ជ្រីវជ្រួញដូចកម្រងផ្កានៅលើគល់ចំពុះ (Casque) ដែលជាប្រភពនៃឈ្មោះ "Wreathed" (ដែលមានន័យថា ផ្នត់កម្រង)។

ទីជម្រក និងការរស់នៅ

• តំបន់រស់នៅ៖ ពួកវាមានវត្តមានចាប់ពីភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា ប៊ូតាន ភូមា ថៃ ឡាវ កម្ពុជា វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី រហូតដល់កោះនានារបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី (ដូចជា ស៊ូម៉ាត្រា ជ្វា និងបក្សីកោះបរណេអូ)។
• ប្រភេទព្រៃជម្រក៖ រស់នៅក្នុងព្រៃស្រោង និងព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោងដែលមានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ទាំងនៅតំបន់ទំនាប និងតំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗរហូតដល់កម្ពស់ ២,៥៦០ ម៉ែត្រ ពីកម្រិតទឹកសមុទ្រ។

របបអាហារ និងតួនាទីក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី

• ចំណីអាហារ៖ អាហារចម្បងរបស់វាគឺផ្លែឈើព្រៃ ជាពិសេសគឺផ្លែជ្រៃ និងផ្លែឈើដែលមានសាច់ផ្សេងទៀត។ ពួកវាក៏ស៊ីសត្វល្អិត ក្តាម កង្កែប ល្មូនតូចៗ និងពងបក្សីផ្សេងទៀតជាអាហារបំប៉នផងដែរ ជាពិសេសក្នុងរដូវពងកូន។
• អ្នកដាំព្រៃឈើ៖ ពួកវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាព្រៃឈើ ដោយសារពួកវាលេបផ្លែឈើទាំងមូល រួចហោះហើរទៅឆ្ងាយ (រហូតដល់ ១០ គីឡូម៉ែត្រ) ទើបបន្ទោបង់គ្រាប់ឈើទាំងនោះមកវិញ ដែលជួយផ្សព្វផ្សាយគ្រាប់ពូជឈើឱ្យដុះពាសពេញព្រៃ។

ការពងកូន និងលក្ខណៈពិសេស

• សំបុកប្លែកគេ៖ កុកងឺប្រភេទនេះធ្វើសំបុកនៅក្នុងប្រហោងឈើធំៗ និងខ្ពស់ៗពីដី (ប្រហែល ១៨ ដល់ ២៨ ម៉ែត្រ)។ ពេលពងកូន សត្វញីនឹងចូលទៅក្នុងប្រហោងនោះ រួចយកដីល្បាប់ លាមក និងកម្ទេចឈើមកបិទភ្ជិតមាត់ប្រហោង ដោយទុកតែប្រហោងតូចមួយល្មមសម្រាប់លៀនចំពុះចេញមកក្រៅប៉ុណ្ណោះ។
• ការចិញ្ចឹមកូន៖ សត្វញីនឹងសម្ងំនៅក្នុងប្រហោងនោះរាប់ខែដើម្បីក្រាបពង និងថែទាំកូន ចំណែកសត្វឈ្មោលជាអ្នកហោះហើររកចំណីមកបញ្ចុកញីនិងកូនតាមប្រហោងតូចនោះ រហូតដល់កូនបក្សីធំដឹងក្តី ទើបពួកវាចោះបំបែកមាត់ប្រហោងចេញមកក្រៅ។

ស្ថានភាពអភិរក្ស

• កម្រិតរងគ្រោះ៖ ត្រូវបានចាត់ចូលជាប្រភេទសត្វ រងការគំរាមកំហែង (Vulnerable) នៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ដោយសារចំនួនរបស់ពួកវាមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ពីព្រោះតែការបាត់បង់ព្រៃឈើ ការកាប់បំផ្លាញដើមឈើធំៗដែលជាផ្ទះរបស់វា និងការបរបាញ់ខុសច្បាប់។